Tekst: Aiga Leitholde | Ten tekst przeczytasz w 5 minut

Od zarania ludzkości kosmetyki dekoracyjne były wykorzystywane w różnych kulturach z okazji ceremonii, uczt oraz na co dzień, a ich historia jest z nami do dziś w naszych kosmetyczkach. Razem z ekspertami mody z Łotewskiej Akademii Sztuk Pięknych przyglądamy się historii rozwoju makijażu do dziś.

Madara Cosmetics Makeup

Marzenie wiecznej młodości

Różnego koloru glinki, białka jajek, węgiel drzewny, wosk pszczeli, jagody i pudry ze zmielonych roślin – to wszystko można było znaleźć w pierwszych kosmetyczkach! Oprócz tego znaleźlibyśmy w nich również rozmaite, czasem bardzo szkodliwe, minerały, owady naziemne i tłuszcze zwierzęce. Niekiedy receptury kosmetyczne rzeczywiście zapewniały wieczne piękno – choć nie wieczne fizycznie, ale w formie legend przekazywanych z pokolenia na pokolenie, które przetrwały aż do czasów współczesnych.

Madara Cosmetics Shop Online

Od zarania ludzkości używano kosmetyków dekoracyjnych, aby podkreślić młodzieńcze rysy – poprzez zaakcentowanie ust lub brwi osiągano zdrowszy i atrakcyjniejszy seksualnie wizerunek.

Dzięki zastosowaniu ciemniejszego makijażu oczu ogólny odcień skóry staje się jaśniejszy. W ten sposób powstaje bardziej młodzieńczy wizerunek, natomiast bardziej uwydatnione cechy budzą szacunek. Starożytni Egipcjanie uwielbiali się ozdabiać. Makijaż uzyskiwali z naturalnych minerałów, a wszystko to przy zachowaniu odpowiedniej higieny osobistej, chroniąc skórę przed promieniami UV, przedwczesnym starzeniem się, „złym okiem” i innymi „demonami”. Wiele przedmiotów upiększających znajdujemy w grobowcach starożytnych Egipcjan, ponieważ wierzono, że zmarli potrzebują pewnych przedmiotów, aby zadbać o swój wygląd także po śmierci, pozostawiając w ten sposób wiele interesujących znalezisk dla współczesnych ludzi. Starożytny Egipt podarował współczesnemu światu dwie ikony piękna – królową Kleopatrę i żonę faraona Echnatona – Nefertiti. Zainspirowały one takie współczesne diwy jak aktorka Elizabeth Taylor, piosenkarka Rihanna i wiele innych.

Piękno, czystość i przerażenie

Mieszkańcy Północy również używali makijażu do ochrony i zademonstrowania swojej pozycji społecznej, chociaż wiedza o tym makijażu oparta jest bardziej na źródłach pisanych o zwyczajach ludów północy oraz artefaktach znalezionych na stanowiskach archeologicznych, a mniej na wizualnych przykładach, aniżeli w przypadku kultury starożytnego Bliskiego Wschodu. Kroniki wspominają, że Wikingowie podkreślali rysy twarzy węglem drzewnym, przyciemniając oczy i sprawiając, żeby wyglądały jak głębokie doły, co miało wzbudzić trwogę u wrogów.

Wikingowie byli wzorem higieny osobistej!

Używali produktów wykonanych z surowców pochodzenia zwierzęcego, a jak można się dowiedzieć ze strony Duńskiego Muzeum Narodowego, znaleziska z wykopalisk z okresu Wikingów obejmują między innymi grzebienie i pęsety, co potwierdza popularne założenie – w tamtych czasach dbano o owłosienie na ciele.

Madara Cosmetics Shop Online
Madara Cosmetics Shop Online

Ciemne oczy i długie rzęsy

W starożytnej Grecji makijaż był używany przez kapłanów i kapłanki. Zabarwiali oni uszy na czerwono i pokrywali policzki czerwonymi kropkami. Kosmetyki były częścią codzienności, ponieważ piękne ciało sygnalizowało, że w jego wnętrzu znajduje się również piękny duch. Szczególną uwagę zwracano na ciemne oczy i grube, połączone brwi.

To dość paradoksalne, że pomimo przebywania w słonecznym klimacie, za oznakę bogactwa i doskonałości starożytni Grecy uważali jasną karnację.

Uosobieniem wzoru piękna była Helena Trojańska.
„Słowo „kosmetolog” wywodzi się z życia codziennego w starożytnym Rzymie, gdzie w rytuałach upiększających damom pomagały niewolnice – kosmetyczki (cosmetae). Ideałem piękna w starożytnym Rzymie były długie, gęste i podkręcone rzęsy. Kobiety używały węgla drzewnego i zwęglonego korka do kolorowania rzęs na czarno”– mówi Edīte Parute, historyczka mody z Łotewskiej Akademii Sztuki, zapytana o cechy twarzy w starożytnym Rzymie.

„Maska młodości”

Angielska królowa Elżbieta I stała się ikoną trendów w makijażu późnego renesansu. Jej twarz pokryta białym ołowianym makijażem ostro kontrastowała ze szkarłatnymi ustami, fryzura przywodziła na myśl boginię księżyca, a kostium był bogato zdobiony drogocennymi kamieniami. Autorem jej portretów był artysta Nicholas Hilliard.

Kiedy patrzymy na portrety, wydaje się, że na twarzy królowej Elżbiety I nałożona jest „Maska młodości” – jej doskonała, biała skóra tworzy iluzję wiecznej młodości. Historycy z Uniwersytetu Oksfordzkiego uważają, że ten wizerunek pomógł Elżbiecie podtrzymać kult osobowości, a tym samym utrzymać pozycję władzy.

Na „Maskę młodości” królowej składała się mieszanka białego ołowiu i octu, która stopniowo ją zatruwała. „W tamtych czasach społeczeństwo uważało, że używanie szminki i makijażu generalnie opóźniało śmierć. Być może właśnie dlatego damy dworu Elżbiety stosowały jej makijaż już po śmierci królowej. W drugiej połowie XVIII wieku w Anglii stosunek do kosmetyków dekoracyjnych był lekceważący.

W 1770 r. parlament brytyjski uchwalił ustawę, zgodnie z którą małżeństwo może zostać unieważnione, jeśli okaże się, że kobieta przed ślubem używała kosmetyków dekoracyjnych. Makijaż stosowany był wyłącznie przez prostytutki. W tym samym czasie we Francji panował zgoła inny pogląd,”

zaznacza Edīte Parute.

Madara Cosmetics Shop Online

„Pieprzyk” piękna

ASztuczne znamiona lub pieprzyki pochodzą ze starożytnych Chin, lecz dopiero w XVI–XVII wieku stały się one popularne w Europie Zachodnie, zwłaszcza na dworze francuskiego domu królewskiego. Każdy pieprzyk był jak społeczny kod, pozwalający kobietom i mężczyznom komunikować się podczas królewskich balów. Na przykład sztuczne znamię znajdujące się w okolicach oka symbolizowało namiętną naturę, a umieszczony nad wargą był wyrazem kokieterii.

Gdyby dworzanin zbytnio dał się ponieść z nanoszeniem sztucznych znamion, oznaczałoby to desperację, jednak gdyby było ich zbyt mało, wówczas osoba byłaby uważana za staroświecką i nudną.

W dzisiejszych czasach widzieliśmy sztuczne pieprzyki na twarzy Clary Bow, Marilyn Monroe i modelki Cindy Crawford, a obecnie na portalach społecznościowych dostępne są filtry zdjęć i wideo, które pozwalają każdemu na swojej twarzy umieścić drobne znamię.

Dzięki ci, filmie niemy!

Zrodzony na przełomie XIX i XX ww. film niemy przywrócił makijaż do łask. Pełnił on ważną funkcję. Miał bowiem znormalizować wygląd aktora w stosunku do oświetlenia planu filmowego i efektu filmowego przeznaczonego dla widzów, co często dawało dosyć komiczny rezultat, ale cóż – nie ma róży bez kolców!

Wczesne kino było świetną okazją do eksperymentowania, poszerzania koncepcji rozmaitych obrazów wizualnych.

Wraz kinem coraz szybciej rozwijał się przemysł kosmetyczny. Na przykład szkarłatna szminka została stworzona specjalnie na potrzeby czarno-białego filmu. W 1933 r. powstał termin „mascara”, czyli tusz do rzęs. Kino lat trzydziestych stworzyło wyśmienity kanon makijażu i wprowadziło nowe ikony piękna takie jak aktorka Marlene Dietrich i aktor Clark Gable.

Madara Cosmetics Shop Online

Ekscentryczne wizerunki i równość subkultur

Makijaż jest ściśle powiązany z subkulturami XX wieku, kiedy to bardzo jasny makijaż stał się elementem artystycznego wyrazu i definiował tożsamość. Ikony muzyki rockowej, takie jak David Bowie, Alice Cooper i zespół „Kiss”, mogły ziścić swoje artystyczne wizje i ożywić osobowości sceniczne dzięki bardzo jaskrawemu makijażowi. Ciemna kredka do oczu była nieodzownym narzędziem króla rock'n'rolla Elvisa Presleya. Makijaż w subkulturach pozwala wyrazić siebie, jak również jest formą buntu przeciwko wszystkiemu co normalne. Przedstawiciele subkultur inspirują się estetycznymi przykładami historycznymi – na wyjątkowo eklektyczną mieszankę może składać się zarówno makijaż pogańskiego wojownika, jak i wykwintny makijaż królewski.

Madara Cosmetics Shop Online

Przedstawiciele subkultury to pionierzy, którzy poszerzają pojęcie tego, co postrzegamy jako kobiece i męskie.

W dzisiejszych czasach dużą grupę konsumentów makijażu stanowią kibice różnych sportów, którzy za pomocą makijażu okazują swoją solidarność i poprawiają nastrój.

W XX wieku trendy w branży kosmetycznej zmieniały się z każdą dekadą. „Na przestrzeni wieków makijaż i pielęgnacja urody napotykały stereotypy związane z płcią. Obecnie trend „unisex” jest wyraźnie widoczny nie tylko w modzie (odzieży), ale także w branży kosmetycznej i makijażu. Jednym ze współczesnych punktów zwrotnych w modzie i makijażu unisex był stworzony w 1994 r. zapach Calvina Kleina „CK One”. Jednak światowy trend unisex w branży urody rozpoczął się dopiero w 2017 r., kiedy to wiele marek kosmetycznych zaczęło podkreślać w komunikacji marketingowej przekaz, że tworzone przez nie produkty są przeznaczone dla ludzi, a nie określonej płci.

Społeczeństwo potrzebowało kilku stuleci, aby powrócić do podejścia powszechnego w 3000 p.n.e. Nadszedł czas, aby zmienić normy kulturowe w szerszym sensie tak, aby uroda, wyrażanie siebie i dobre samopoczucie były dostępne dla każdego ”,

mówi Agnese Narņicka , twórczyni marki modowej „One Wolf” i dyrektorka Wydziału Wzornictwa Łotewskiej Akademii Sztuk Pięknych.